خيابان ايراني ، قرباني جنبش مدرن غربي

 

خیابان جایی است که در آن قدم می زنیم. منتظر می شویم. پرسه زنی می کنیم. دلتنگی هایمان را در آن فرو می ریزیم. عاشق می شویم. دوستانمان را می بینیم. شورش می کنیم یا در جشنی عمومی شرکت می کنیم تا تجربه ای مشترک را با دیگر همشهریان قسمت کنیم . فكر ميكنم با تعاريفي كه ميزبان اين هم انديشي در وبلاگ خود منتشر كرد ديگر نيازي به تعريف دوباره من نباشد اما نكته ايي كه  شايد كليت آن صحبت را در خود نهان كرده است روايت گونه بودن خيابان ها در ذهن انسان ها است . روايت هايي كه تاريخ هم از آن جاي گريز ندارد. خيابان هايي كه امروز هم با ورود سبك مدرنيسم هنوز فضايي است براي ياد اوري خاطره ها.

 

متاسفانه نوستالژي هاي مردمي و تاريخ پر اعتبار و روايتي ، اجبار مي كند كه نگارنده منتقد خيابان هايي باشم كه هر چند زماني با سلايق مختلف برخي از مسئولان شهري به مانند عروسك هاي خيمه شب بازي رنگ عوض مي كنند و تنها عنصري كه بي توجه در زمينه اين تغييرات هست انساني است كه درآن خيابان قدم ميگذارد و ساعاتي را حتي در آن زندگي ميكند .

نگاه هاي به ظاهر نآاگاه ( مردم ) كه هر روز شاهد جولان افرادي هستند كه مانفيست سرمايه داري آنها ؛ شرافت ، انسانيت ، زندگي ، فرهنگ و هنر ( معماري) نسل خود را به بهايي ارزان مي فروشند و با نثار فاتحي ايي براي نسل آتي جيب خود را انباشته از پولهايي مي كنند كه مالياتي است از من و شما ي دلسوز كه منتظر ايجاد خيابان هايي هستيم كه ادامه دهنده مسير پياده روي ها يا ماشين گردي هاي روزانه ( كه گاه به بهانه هاي خوش گذراني و كار ) براي رسيدن به مقصدي است ؛ كه به لطف نهاد هنري و زيبايي شناسانه انسان هر بار زيبايي را از فضايي ( خيابان) فرياد مي زند اما دريغ از نيم نگاهي از طرف ... !

 

با مطالعه چندين خط ذكر شده شايد متهم به پراكنده گويي يا شايد گزاف گويي هاي شاعرانه خواهم شد اما براي رهايي از اين اتهام ، مثال هايي بياورم كه فاکت هايي خواهد بود براي اين معترضين كه شايد اين روزه ها نيز اخبار آن را شنيده ايد.

 

 

 

خيابان ايراني ، قرباني جنبش مدرن غربي

 

چهار باغ اصفهان ، يگانه خيابان اي است كه شايد به جرات بتوان گفت خوانا ترين خيابان تاريخي در ذهن هر ايراني وخارجي است . خياباني كه چندين عملكرد را براي انسان بازديد كننده و مصرف كننده در پي خواهد داشت . مسيري سبز كه به واسطه كاربرد طراحي خلاقانه ، هر انساني را تشنه ي تجربه يكبار پياده روي روزانه و شبانه در اين شهر تاريخي و توريستي (مدينه النور) مي كند. محوري كه به واسطه رودخانه زيباي زاينده رود به دو بخش تقسيم شده و داراي دو نوع زندگي و شخصيت خاص خود شده است ؛ كه حتي اين تغييرات مدرنيته باز هم نتوانسته است وحدتي كه يك پل پويا و سرشاراز معماري پر نيرو ( 33 پل ) در ميان اين كثرت گرايي ناآگاهانه نظام شهر سازي كمرنگ كند.

اما مدت زماني است كه تقابل هنر و تكنولوژي ( كه آفتي براي كشور هاي توسعه يافته و بلعكس آن يعني تعامل ؛ منفعتي براي كشورهاي مدرن وحتي توسعه يافته) گريبان گير اين خيابان شده است و كج سليقگي ها و ناآگاهي هاي اين مسئولان هر روز آتش سوزاندن اين خيابان تاريخي كه ميراث ملي ! ايرانيان است بيشتر و افزونتر مي كند .

 

 اما مشكلاتي كه اين تقابل براي اين مسير سبز ( خيابان 4 باغ ) ايجاد كرده است بدين شرح است :

 

1. ساخت ساز هاي ابنيه هايي در محور چهار باغ بالا چهره اين خيابان را از ابتداي هتل پل تا ميدان ازادي (دروازه شيراز)  به كلي دگرگون كرده كه اين دگرگوني دراين خيابان تاريخي مديون تلاش شبانه روزي  شهرداري اين مناطق و دلسوزي كارفرما و معماراني است كه اين عرصه را محل نمايش سرمايه داري ، تكنولوژي (مصالح غير بومي) ، و هنر مغولي يا شايد افغاني معماراني است كه ذره اي از احترام به فضاي شهري اصفهان را درك نكرده اند !!! ( به ياد مقاله اي از مهندس كامبيزنوايي افتادم در مجله آبادي  با عنوان " ادب را از فليپ جانسون بياموزيم " كه اشاره ايي داشت به طراحي مجموع  2 طبقه مسكوني در كنار خيابان جنوبي رودخانه زاينده رود و مجاورت آن با پل خواجو )

 

مثال 1: ساختمان اداري تجاري كوثر بدون توجه به طرح تفضيلي اصفهان ( كه در محدوده تاريخي مجبور به رعايت حريم ارتفاع و نماي 60%  آجري ) به كولاژي 100 % از ورق هاي كامپوزيت نقره ايي و  نور پردازي هاي عجيب و رنگارنگ پرداخته كه اينگونه جلوه نمايي ميكند كه رهگذر ديگر نبايد نگاهش را به سرمايه فرهنگي و تاريحي خود يعني سي سي پل بيندازد و نگاه بصري او تنها بايد ساختمان ... باشد. ( اي كاش حداقل اين نماي معمارانه !  از ورق هاي كامپوزيت زرد رنگ يا رنگ مايه هاي مشابه استفاده مي شد كه اثرات اين افتضاح شهري كمتر مي شد )

 

 

2. عبور مترو از اين خيابان نهايت آن تقابل و بي مسئوليتي و بي برنامه ريزي مسئولان شهر سازي ، ميراث فرهنگي را بيشتر مشخص مي كند و اين سوال را در ذهن حقير و ديگر دوستان هم راي من ايجاد مي كند:

 

كه خيابان چهار باغ بالا كه با توجه به شيب كم و مسطح بودن قسمت زيادي از اين خيابان و حمل و نقل چندين خط اتوبوس راني و تاكسيراني فعال ( كه امسال نيز بخش حمل و نقل همگاني اصفهان رتبه 1 را در كشور كسب كرد ) چه نيازي ؟ به عبور مترو از اين خيابان نسبتا كم عرض بود كه پياده رو هاي مياني آن فضايي بود براي عبور رهگذران و ماهيتي براي مفهوم خيابان چهار باغ كه اين روز هاي كارگاه هاي ... آن را از بين بردند و باعث نابودي بسياري از درختان تاريخي شدند و همچنين آلودگي هاي صوتي روزانه كه متاسفانه با توجه به درگيري هاي مسئولان قطار شهري اصفهان و ميراث فرهنگي اين ناهنجاري ها بدون پايان مشخصي ادامه خواهد داشت و تنها اين مردم هستند كه هزينه هاي سنگين اين عدم هماهنگي را خواهند پرداخت ؟!

هرچند نگارنده علاقه مند به افتتاح خط دروزاه شيراز تا ترمينال صفحه و حتي تا شهر بهارستان و همچنين خطوط شمالي تا ميدان شهدا خواهم بود چرا كه از نگاه شهري تمامي بستر هاي لازم براي عبور اين مسير مترو وجود دارد اما پافشاري مسئولان براي ادامه داشتن اين مسير را يك مجادله براي نابودي اين خيابان و خيابان چهار باغ پايين مي دانم.

 

3. به راستي با كمي تامل در شهر سازي ديگر كشور ها از جمله كشور هاي اروپايي به 2 نتيجه گيري مهم ميرسيم : 1. افزونتر شدن فضاهاي پياده شهري و مسير هاي عبور دوچرخه و تلاش براي يكسان سازي  جداره هاي شهري ( همخواني نماها )  2.  تلاش هاي جدي مسئولان مرتبط براي كاهش آلودگي هاي صوتي و ... ( ترافيك ) ؛  اما چرا اين نتايج كه در سادگي كلام نيز مطرح شد تلنگري به مسئولان دست اندركار نمي زند كه به جاي تلاش براي روز افزونتر كردن ترافبك هاي شهري كمي از اين برنامه هاي آزموده شده و مفيد شهرسازي اين كشور ها را استفاده كنند !؟  ( طرح پيشنهاد شده يا پيشنهادي :  قسمتي از خيابان چهارباغ پايين از ميدان انقلاب تا ميدان امام حسين ( دروازه دولت ) را سنگ فرش كنند و تنها به دو خط رفت و برگشت اتوبوس راني اكتفا كنند و همچنين بازنگري در طرح پيشنهادي احياي بافت شهري اين خيابان كه توسط مهندسين مشاور ... انجام شده است داشته باشند كه حاوي نواقصي است و عزمي راسخ براي اجراي اين يكسان سازي و مرمت آثار تاريخي اين خيابان !  )

 

 

نتيجه گيري

 

گفته هاي مطرح شده كه حاصل اندوخته هاي شخصي بنده و  استفاده از تجربيات اساتيد و مطالب منتشر در همايش هاي مختلف همچون همايش شهر سازي و معماري اصفهان در سال 86 و همايش شهر برتر و طرح برتر  همدان و ... بوده است كه متاسفانه نتايج اين همايش ها كه گاه موثر خواهند بود هيچ گاه عملي نخواهد شد و تنها اندوخته هاي بايگاني شده اين نهاد ها را گسترش خواهد داد و فضايي براي تكلمه ما ، اما در نهايت تاريكي اين عملكرد ها ،  اميد است سوسوي چراغ مسئولان دلسوز هر روز شعله ورتر شود و ما به آنچه كه نياز داريم دست يابيم يعني خياباني خوانا ، زيبا ، امن ، سبز و روشن براي ايجاد فضاهاي شهري در روز و شب .

 

ارجاعات :

 

• اخبار قطار  شهري اصفهان : http://www.chn.ir/news/?section=2&id=44804
• بخش سوم طرح تفضيلي شهر اصفهان – انتشارات سازمان نظام مهندسي اصفهان
• مقاله راهبرد هايي براي تحقق مفهوم شهر هاي 24 ساعته – نويد سعيدي رضواني- در همايش شهر برتر طرح برتر – و  سخنراني دكتر ناصر گلزاري با عنوان فضاهاي عمومي و هويت مدني

 

پي نوشت : دغدقه هاي مطرح شده دير زماني است به دنبال بهانه ايي بود براي گفتن ، كه خوشبختانه محفل چهارمه ضيافت هاي معمارانه  با عنوان  خیابان   فرصتي شد براي ابراز اين صحبت ها ؛  كه شايد به گفته ي دوستي مقاله ايي مي شد انتقادي براي چاپ در روزنامه. اما فضاي مجازي و علمي اين رويداد محفلي ارزشمند تر از چاپ اين مطلب بود در ميان خبرهاي روزمره ...

  

سمينار «معماري و سليقه»

 

سمينار «معماري و سليقه» از سوي مرکز معماري ايران يکشنبه بيست و هشتم بهمن

 ساعت ۱۶ در تالارهاي بتهوون و ناصري خانه‌ي هنرمندان ايران برگزار خواهد شد.

 

به گزارش سايت خبري خانه‌ي هنرمندان ايران اين سمينار به اين پرسش خواهد پرداخت

که «آيا براي ايجاد يک برجسته معماري و ايجاد زيبايي به سليقه نياز هست؟» و براي دست يافتن

 به جنبه‌هاي گوناگون اين پرسش ايرج کلانتري، کامران افشار نادري و رضا دانشمير به سخنراني

و بحث با حاضران خواهند پرداخت.

 

پي نوشت : روز دوشنبه هم :

نقد فضاي شهر / جامعه مهندسان معمار ايران / تالار ناصري

ساعت : ۱۶.۳۰ تا ۲۰

آنچه که یک معمار باید بداند ! 2

 

در ناحيه تهران ، گسل هاي متعددي خاطر نشان شده است ، كه در مقايسه با گسل هاي مهم ايران اهميت چنداني ندارد ولي با توجه به موقعيت تهران ، درباره اين گسل ها و زلزله خيزي آنها مطالعات زيادتري انجام شده است . كه البته اكثر اين گسلها در دشت آبرفتي تهران و حومه ديده شده است.

 

    

 

مهمترين گسل هاي تهران

مهمترين و طويل ترين گسل نزديك به تهران ، گسل شمال تهران است كه بخشي از سيستم تكنونيكي و پيچيده يال جنوبي سلسه جبال البرز را تشكيل مي دهد. طول اين گسل را 45 كيلومتر خاطر نشان كرده اند كه از دره لشكرك در شرق تا آبادي كاظم آباد ( 2 كيلومتري شرق كلاك و شمال اتوبان تهران – كرج ) قابل تعقيب است.

گسل گرمدره : اين گسل در بخش غربي تپه گرمدره ( جنوب گرمدره و شرق كاروانسرا سنگي ) و جنوب تهران – كرج در يك تراشه شرقي – غربي قرار دارد. گسل مزبور ، از نوع معكوس و با زاويه زياد ( شيب 50 در جه به طرف غرب) بوده و داراي امتداد شمالي – جنوبي است.

گسل فرحزاد:

امتداد اين گسل تقريبا شمال غرب – جنوب شرق است. با بررسي و كنترل بريدگي رودخانه فرح زاد و آبراهه هاي واقع در شرق و غرب به دو شاخه تقسيم ميشوند :

شاخه جنوبي گسل فرح زاد : از غرب دره فرحزاد تا شرق باغ فيض

شاخه شمالي گسل فرح زاد : از غرب دره فرح زاد تا شرق جاده خاكي حسارك – كن

گسل شرق فرحزاد 

گسل هاي جنوبي شرق فرحزاد : گسلي 2 كيلومتري جنوب شرف آبادي فرح زاد و 500 متري شمال غرب دفتر شركت تعاوني كوي كارمندان وزارت راه

گسل سعادت آباد: گسل سعادت آباد در غرب اوين ، 500 متري شمال بيمارستان سعادت آباد و در يك ترانشه با امتداد شرق- جنوب غربي ديده شده است.

گسل ايوبي : اين گسل در كناره شمال اتوبان ايوبي و 200 متري شمال غرب محل ساختمان هاي ونك پارك و نفت شهر و در ترانشه با امتداد شرقي – غربي قرار دارد.

گسل هاي مسير مترو : اين مجرا با امتداد شمالي – جنوبي به طول 2800 متر در تپه هاي عباس آباد حفر شده است ، كه از خيابان ميرداماد شروع و به طرف جنوب ادامه مي يابد.

گسل تلويزيون: از مقطع اصلي خيابان آفريقا تا محوطه مقر كميته انقلاب اسلامي ( انتهاي اتوبان رسالت)

گسل سوهانك

گسل سرخ حصار  ...                     و چند گسل در مقياس كم كه زياد قابل توجه نخواهند بود.

 

پي نوشت : اين مطالب را هنگام تحقيق درباره طراحي شهرك هاي صنعتي گلپايگان در دفتر مهندسين مشاور ... انجام مي دادم از كتاب زمين شناسي ايران مشاهده كردم كه به علت حساسيت هاي به وجود آمده براي پايتخت ايران و شايعه افكني هاي بسيار در مورد زلزله تهران و شدت تخريب آن و همچنين ساخت و سازهاي بي رويه در بعضي از مناطق ذكر شده فكر مي كنم مورد توجه معماران ... باشد.

جستاری بر معماری مسکونی ایرانی

 پی نوشت : مطالب خلاصه شده زیر از کتاب معماری مسکونی ایرانی ( گونه شناسی درونگرا ) تالیف غلامحسین معماریان برگرفته شده که سعی شده است در این بخش و بخش های آتی  نکات پایه استخراج شود برای علاقه مندان به آشنایی با معماری مسکونی ایران .

ويژيگي هاي  يك خانه درونگرا : 

°     نداشتن ارتباط بصري مستقيم فضاهاي داخل با فضاهاي شهري بيرون خود

°     فضاهاي مختلف آن را عنصري مانند حياط و يا صفه هاي سرپوشيده سازماندهي كرده است به نحوي كه روزن ها و بازشو ها به طرف اين عناصر باز شوند

  

§    از حياط در خانه هاي ايراني به شكل هاي مختلف زير استفاده شده است :

 

°     حياط به عنوان نشانه حريم تملك

°     حياط ، وحدت دهنده چند عنصر خانه

°     حياط ، ارتباط دهنده چند فضا

°     حياط ، براي ايجاد محيطي سر سبز و با نشاط

°     حياط ، به عنوان يك هواكش مصنوعي براي گذر جريان بادهاي مناسب

°     حياط ، عنصري مهم در جهت سازماندهي فضاهاي مختلف

 

 

     در مناطق چون يزد و كاشان بخش يزرگي از حياط به صورت گودال باغچه ساخته شده است تا علاوه بر   دسترسي بهتر به آب زير گذر قنات ها ، با كاشت درختان سر سبز وفضاهاي درخور ، محيطي خنك به وجود آورند .

 

 

§         اتاق ؛ بر مبناي سازماندهي كل فضا ها و تقسيم آن به فضاهاي تابستان نشين و زمستان نشين اتاق هاي مختلف شكل گرفته است .

§         ارتفاع دادن به خانه ، جهت رسيدن به مسير حركت بادهاي مناسب سبب شده است كه اغلب اتاق هاي تابستان نشين در اشكوب ها بالا( طبقات) و اتاق هاي زمستاني در طيقه همكف يا كمي پاينتر از سطح حياط قرارگيرند.

§         در خانه هاي مختلف در اقليم هاي گوناگون اتاق هاي تابستاني در انواع سه دري ، چهار دري ، پنج دري ، شش دري ، هفت دري، هشت دري ، ده دري، دوازده دري و شانزده دري ساخته شده است.

§         ويژيگي مهم درها در برخي از اتاقها دو جداره بودن آن است ؛ معمولا جداره بيروني از نوع كركره اي بوده و در جداره داخلي ، داراي دو لنگه است.

§         اتاق ها به چند شكل با ديگر فضاهاي موجود ارتباط دارند. اتاق هاي طبقه همكف ، مستقيما به حياط راه دارند و معمولترين راه دسترسي به آنها به وسيله طارمه ( ايوان بين چند فضا – تركيب طارمه و اتاق  ) انجام مي شود.

 

ادامه دارد ...  

یه کلام حرف حساب !!

پی نوشت : واسه آنهایی این مطلب رو گذاشتم که تازه فارغ التحصیل شدند و واسه آنهایی که تازه شروع کردند در رشته ...   ( الف -  عالمی )

واژه « معماری » در زبان عربی از ريشه ی « عمر » به معنای عمران و آبادی و آبادانی است و « معمار » ، بسيار آباد کننده .    در زبان فارسی برابرهايی گوناگونی برای آن آمده است مانند :‌ « والادگر » ، « راز » ، « رازيگر » ، « زاويل » ، « دزار » ، « بانی کار » و « مهراز » . مهراز ، واژه ای است که از « مه » + « راز » درست شده و برابر مهتربنایان و بزرگ بنايان است که از دو بخش « مه » ، يعنی بزرگ و « راز » يعنی سازنده درست شده است . اين واژه برابر مهندس معمار به تعبير امروزی است . در زبان لاتين نيز واژه (architect) از دو بخش archi به معنای سر ، سرپرست و رئيس و tecton به معنای سازنده درست شده که کاملا همتراز با واژه مهراز می باشد .

بايد توجه داشت که امروزه واژه « معماری » در دو معنای وابسته بکار می رود :

 يکی معماری به عنوان فرايند ساماندهی فضا که اسم معنا شمرده شده است و به يک فعاليت آفرينشگر ( خلاقانه ) آدمی توجه دارد و بر پايه ی علمی-تجربی ، هنر و فناوری ساخت پديد می آيد . اين برداشت بيشتر از سوی معماران صورت ميگيرد .

دوم معماری به عنوان دستاورد ساماندهی فضا يا اثر معماری که اسم ذات شمرده شده است و به ساختمان هايی اشاره دارد که پيش از ساخت آنها اين فرآيند پيموده شده است . اين برداشت بيشتر از سوی باستان شناسان و مورخين معماری بکار می رود .

در يک نعريف کلی از معماری ویلیام موریس (William Morris) چنين می نويسد :معماری ؛ شامل تمام محیط فیزیکی است که زندگی بشر را در بر می گیرد و تا زمانی که جزئی از دنیای متمدن بشمار می آییم ، نمی توانیم خود را از حیطه ی آن خارج سازیم ، زیرا که معماری عبارت از مجموعه اصلاحات و تغییراتی است که به اقتضای احتیاجات انسان ، در روی کره ی زمین ایجاد شده است که تنها صحراهای بی آب و علف از آن بی نصیب مانده اند . ما نمی توانیم تمام منافع خود را در زمینه معماری در اختیار گروه کوچکی از مردمان تحصیل کرده بگذاریم و آنها را مامور کنیم که برای ما جستجو کنند ، کشف کنند ، و محیطی را که ما باید در آن زندگی کنیم شکل دهند و بعد ، ما آن را ساخته و پرداخته تحویل بگیریم و سپس متحیر شویم که خاصیت و عملکرد آن چیست . بعکس این بر ماست که هر یک ، بنوبه خود ترتیب صحیح بوجود آمدن مناظر سطح کره زمین را سرپرستی و نظارت کنیم و هر یک از ما باید از دستها و مغز خود ، سهم خود را در این وظیفه ادا کند

 . مفهوم دقیق واژه معماری ریشه در واژه یونانی archi-tecture به معنای ساختن خاص دارد ، ساختنی که هدایت شده و همراه با آرخه باشد. آرخه (arkhe) از فعل آرخین (arkhin) به معنای هدایت کردن و اداره کردن است.

                  مطلبی  از دانشجویان معمار ی خوراسگان اصفهان

 

گنبد علویان همدان ( شیوه رازی )

  

این بنا به گنبد علویان موسوم است و شیوه ای رازی و آذری دارد و در مرکز شهر همدان قرار گرفته و

نقش آن مربع شکل است.در مورد اینکه آیا این ساختمان در زمان سلجوقیان یا دوره مغول ساخته شده اختلاف عقیده وجود دارد .ساختمان دارای خصوصیاتی است که بی شباهت به دوره سلجوقیان نیست. طراحی های هندسی سفالی و کتیبه های دارای حروف سفالی و طرح آجر چینی شبیه کار سلجوقی در مراغه است و حتی شباهت بیشتری به جزئیات تزئینی مقبره مؤمنه خاتون در نخجوان دارد .

 

 

خصوصیات گنبد علویان :

 

در این ساختمان طرح ها و تزئینات مفصل تر و پرکارتر از دوره سلجوقی به شرح زیر دیده می شود :

 

1. نحوه شکستن صفحه دیوارهای داخلی و خارجی و درآوردن طاق نما و طاقچه های سه بعدی از آن ها است . 
2. کثرت نیم استوانه ها و غالب گیری ها . 
3. تزئینات گچ بری که در آن نقش های معمولی دوره سلجوقی به طریقی شبیه به نقشه های دوره مغول ، مانند نقش های مقبره پیر بکران نزدیک اصفهان به کار برده شده است .  

 

گچ بری برجسته در انحنای معکوس زیاد ، مانند آن است که از حاشیه خارج شده و با مقیاس و دقت و ظرافت و نازک کاری سلجوقی ، سست به نظر می آید .این ساختمان طوری ساخته شده است که مستقل باشد و از همه سمت دیده شود و به طور کلی حالت و طرح محلی دارد . 

 

عجیب ترین خصوصیات این ساختمان استفاده لبه های ستاره ای در گوشه های طرح مربع است و داخل ساختمان یکدسته نیم استوانه و قالب گیری عمودی دیده می شود که قشری گچی است که روی سطح صاف دیوار قرار داده شده است و تزئینات آن آجر معمولی و تراشدار است .

ماجراجويي هاي معمارانه !

 

فكر مي كنم شما هم مثل من اگر براي بار اول( بدون آگاهي پيشين) به اين تصاوير نگاه كنيد هيچ گاه تصور نمي كنيد اين بازار يا رستوران بر روي ...  طراحي شده است . اما براي اينكه تصورات خود را به واقعيت تبديل كنيد ادامه مطلب را مطالعه كنيد!

 

گريز :  اين جمله را بسيار شنيده ايد و يا تصور كرده ايد :  خانه ايي روي آب ؛ كه ديگه با پيشرفت تكنولوژي اين تكلمه هاي شاعرانه هم از دنياي تخيلات خارج شده است  ؛ مي تواند پيش از مطالعه - ادامه مطلب - به شما كمك ...

 

ادامه نوشته

ساخت برج ميلاد از نوع C.p.m معكوس !

 

فكر مي كنم اين روز ها اگر از  اتوبان شيخ فضل الله وارد همت شويد اولين صحنه ايي را كه مشاهده مي كنيد اوضاع نابسامان ساخت برج ميلاد و به خصوص محوطه آن هست كه نوعي شتاب زدگي ، براي گريز مسولان از بار سنگین خبری ، تابلويي در وسط اتوبان با عنوان  : ... روز تاخير در بهره برداري از برج ميلاد ( يا همچين اصطلاحي) رو نشان ميدهد. اما در اين وادي نيز تدبير و شهامت شهردار تهران(يا بهتر بگم مديري با تفكرات مدرن ) در خصوص نمايش تاخیر زمانی بهره برداری از ... مثال زدنی است و همچنین شگفت انگیز در نوع ایرانی و شاید جهانی !

 

در آرزوی یک دانشکده بین المللی معماری اسلامی !

تهران - ایسکانیوز ( 02/03/1386) : واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی از سال جاری در دو رشته جدید شهرسازی اسلامی و معماری اسلامی در مقطع دکتری دانشجو می پذیرد .

خبر مسرت انگیزی بود برای دانشجویان معماری !! اما به راستی این گرایش ها با گستره مباحث و نیاز های آموزشی با مدت زمان های کوتاه دوره دکتری یا کارشناسی ارشد و عدم بستر سازی لازم در دوره های قبل می تواند مفید و موثر باشد؟

آیا در حال حاضر کادر هیأت علمی این دانشکده که مشتمل بر 12 نفر است و در حال تهیه بانک اطلاعاتی و به روز کردن اطلاعات فعالیتهای پژوهشی اساتید هستند و حدود 32 عنوان کتاب توسط هیأت علمی این دانشکده تألیف و یا ترجمه، 33 مقاله علمی پژوهشی، 140 مقاله فارسی و 45 مقاله به لاتین تاکنون در مجلات ارائه شده است . می تواند آمار کیفی و کمی موثری باشد یا باید منتظر آزمون و خطاهای دوباره باشیم .

به راستی هنگامی که به هیئت های علمی دانشکده های خرد و کلان دانشگاه آزاد در کلان شهر ها و شهرستان ها نگاه می کنیم نباید با خود بیاندیشیم که چرا نباید ابتدا این گروه ها را تقویت کنیم بد به دنبال آرمانگرایی باشیم؟ ( به مانند کوهنوردی نیمه مجهز که از نصفه های راه به قله های افتخار فکر می کند )

نتیجه اینکه به جای داشتن محدود دانش آموختگان برتر بهتر است میانگینی بالایی از فارغ التحصیلان آگاه داشته باشیم تا بتوانیم اهرم اجرایی را قدرتمند کنیم نه پژوهش بایگانی شده در اتاق ها !

پی نوشت : به یاد استاد معماری اسلامی ، که هر سال نامه ایی را توسط دانشجویان تدوین می کرد و به صورت طوماری توسط دانشجویان و ... امضا می شد با موضوعی با عنوان : درخواست تاسیس دانشکده بین المللی معماری اسلامی در ایران ! و به نهاد رياست جمهوري تحويل مي داد شايد كه ...

 

معماری پويا ( ديناميک ) ، ظهور عصری جديد در معماری

 پي نوشت : اين تحقيق توسط امير علي سي سي و رهام احمدیان تهيه شده است .

ساختمان های ما همیشه در حال جنبش و تغییرند . اندام ها و اشکالشان تغییر می کند تا همخوانی بهتری به افکار و تخیلات ما و همچنین طبیعت داشته باشد . بناهای ما در معرض نور خورشید و باد هستند ، بنابراین طبیعت به تنهایی تمام انرژی مورد نیاز را به ساختمان می دهد . در این سبک از معماری با چرخش 360 درجه ای ، چشم اندازی باز و عمیق از جهان ، طبیعت ، آینده و زندگی دریافت می شود . این در واقع دیدگاه و رویکرد این سبک معماری است . معماری دینامیک مدام به دنبال تغییر در شکل و کالبد خود است ، همزمان با اینکه هر طبقه به طور جداگانه می چرخد فرم کلی ساختمان به طور مداوم در حال تغییر و تحول است و نماهای متفاوت از زوایای متفاوت را به ارمغان می آورد . بینش و دیدگاه جدید این سبک معماری بر اساس مجموعه نیروهای محرک پایه ریزی شده که در واقع معماری سنتی که تا کنون بر اساس ثقل و جاذبه استوار بود را به چالش می کشد . ساختمان هایی که بر این اساس طراحی می شوند تبدیل به سمبلی برای فلسقه جدید خواهد شد که شکل شهرها و مفهوم زندگی ما را تغییر خواهند داد . از به بعد ساختمان ها دارای بعد چهارم می شوند که همان زمان است ، پس دیگر فرم آن ها به اجسام صلب و سخت محدود نمی شوند و بناها دارای رویکرد و گرایشی نوین و انعطاف پذیر خواهند شد و در نتیجه شهرها سریع تر از آنچه تصور می شود تغییر خواهند کرد . با این معماری نو ظهور خانه هایی که ما در آن زندگی میکنیم و نحوه زندگی ما نیز شروع به تغییر اساسی می کند و ساختمان ها دیگر محصول افکار فسیل شده و قدیمی معماران نخواهد بود ، بلکه تبدیل به بناهایی می شوند که در حال دگرگونی هستند و دائما برای ما چشم اندازها و تجارب جدیدی همراه با زمان را به ارمغان می آورند در نتیجه قلم معماران نمی تواند محیطی را بر ما تحمیل کند ، هر ساختمان دارای نوعی آزادی ، اختیار و خواستگاه خاص خود می شود .نحوه ساخت و خود کفایی در تولید برق دو فاکتور مهم در معماری دینامیک است .

در ادامه مطلب ... نقشه هاي فني از اين معماری در دبي و نحوه ساخت و... آن را مي توانيد مطالعه كنيد

 

ادامه نوشته

تاريخ معماري ؛ كاخ هاي رياست جمهوري مشهور دنيا

 

پي نوشت : تا حالا فكر كرديد چرا معماري اينقدر بي رحم است در ترور شخصيت هايي كه در بعد چهارم گام بر نمي دارند ! پس بخوانيد ؛ آنهايي كه ساختند اما گمنام ماندند !

کاخ کرملین در روسیه زیبا ترین کاخ ریاست جمهوری دنیا است این ساختمان مجموعه یی بسیار مستحکم در قلب مسکو که مشرف به رود موسکوا از سمت جنوب، کلیسای جامع سن باسل و میدان سرخ از شرق (که اغلب از سوی غربی ها با خود کرملین اشتباه گرفته می شود) و باغ الکساندر از غرب است. اولین سازه های سنگی ثبت شده در کرملین، به دستور ایوان ... کالیتا در اواخر دهه ۱۳۲۰ میلادی که پایتخت حکومتی خود را از کی یف به مسکو تغییر داد ساخته شدند. در سال ۱۴۷۵، قلمرو حکومتی روسیه وسطی در دوره حکومت ایوان کبیر متحد شد.مردی که عنوان یگانه پادشاه کبیر کل روسیه را کسب کرد و باور داشت که مسکو، تنها جانشین قانونی و شایسته رم و قسطنطنیه است. در راه محقق کردن آرزوهای شاهانه و جاه طلبانه اش، ایوان طرح بازسازی کاخ کرملین را ارائه داد و جمعی از آرشیتکت های ایتالیای دوره رنسانس مانند پیترو آنتونیوسولاری و مارکو روفو را دعوت کرد. در طول تسلط ناپلئون بر روسیه در سال ۱۸۱۲، نیروهای فرانسوی کاخ کرملین را از ۲ تا ۱۱ سپتامبر محاصره کردند. وقتی ناپلئون مسکو را کاملاً تسخیر کرد، دستور داد تا کرملین کاملاً منفجر شود. انبار مهمات جنگی کاخ کرملین، بخش های متعددی از دیوار کرملین و بسیاری از برج های کرملین با این انفجارها منهدم شدند و کلیساها و تالارهای گرانبهایی آتش گرفتند. انفجارها تا سه روز از ۲۱ تا ۲۳ اکتبر ادامه یافتند. خوشبختانه باران، آتش ها را خاموش کرد و خسارات بسیار کمتر از میزان تخمین زده بود. بعد از آن مقامات شوروی پایتخت حکومت را دوباره از پتروس گراد به مسکو منتقل کردند.

 پالاس پرژیدنسکی (لهستان) کاخ پرژیدنسکی در ورشو پایتخت لهستان بنایی باشکوه به سبک معماری یونان باستان و آخرین نمونه از سازه هایی است که در سایت کراکوفسکی پرژدمیشیه پس از سال ۱۶۴۳ ساخته شده است. در طول سالیان، این ساختمان بارها تجدید بنا و دوباره سازی شده است. در ۱۷۵ سال نخست آن، این کاخ دارایی خصوصی خانواده های اعیان و اشراف لهستانی بود. در سال ۱۷۹۱، این کاخ طرح ریزان و حامیان مشروطه سوم ماه مه لهستان را میزبانی کرد. نخستین نظام مشروطه تدوین شده ملی اروپا و دومین انقلاب مشروطه دنیا پس از ایالات متحده. در سال ۱۸۱۸ بود که پالاس پرژیدنسکی، وقتی به جایگاه استقرار نایب السلطنه کنگره لهستان در تحت سلطه روسیه بدل شد، فعالیت مداوم خود را به عنوان یک بنای حکومتی شروع کرد. در پی قیام عمومی لهستان پس از جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۸، این بنا توسط مقامات تازه روی کارآمده پس از قیام عمومی تصرف شد و به مسند شورای وزیران بدل شد. در طول جنگ جهانی دوم، این قصر به عنوان جایگاه استقرار آلمانی های اشغالگر استفاده شد و پس از شورش عمومی ۱۹۴۴ نیز دست نخورده و سالم باقی ماند. پس از جنگ نیز فعالیت خود را به عنوان محل اقامت اعضای شورای وزیران لهستان ادامه داد.  

پالاسیو دوپلانالتو (برزیل)پالاسیو دو پلانتالو محل کار رسمی رئیس جمهور برزیل است. این کاخ در پراخا دوس ترس در برازیلیا، پایتخت برزیل قرار دارد. به عنوان محل کار رسمی حکومت، واژه پلانتالو به معنای زمین مسطح، به عنوان کنایه یی برای شعبه رسمی و اختصاصی حکومت استفاده می شود. معمار پالاسیو، اسکار نایمیر نام دارد که سازنده بسیاری از بناهای مهم در پایتخت جدید برزیل است. ایده اصلی، ایجاد تصویر سادگی و مدرنیسم با استفاده از خطوط منحنی و امواج صاف برای ساختن ستون ها و ترکیب های ساختمانی خارجی بود. این قصر، چهار طبقه است و مساحتی برابر با ۳۶ هزار متر مربع دارد. چهار بنای اقماری نزدیک به ساختمان نیز بخشی از مجموعه هستند.

بر اي مشاهده عكس ها و مطالب بر روي لينك ادامه مطلب كليك كنيد

ادامه نوشته

راهکار های پیشنهادی برای نظام آموزشی پویا در حوزه معماری

پی نوشت : این نوشتار قسمت دوم مقاله - مرثیه ی ناتمام از نظام آموزش معماری تا نظام مهندسی - برای شرکت در ضیافت معمارانه ۳ می باشد امید است که اندیشه ایی موثر باشد .

 

پس از بررسي اجمالي به روند صعودي و نزولي سيستم آموزشي تا دهه اخير ، نيم نظري به هدف اين مجموعه يعني پرورش ذهن خلاقه ي دانشجوي معماري مي پردازيم كه از ديدگاه من يگانه هدف اصلي آموزش معماري است كه در سالهاي اخير حلقه گمشده اين نظام ناپايدار است .

در الگوبرداري اولين مدرسه معماري ايران از مدارس هنري فرانسه كه به نوعي تقليدي خلاقانه بود سبب پيدايش معماران بين المللي  شد كه اين ترقي را آنها مديون نظام دانشگاهي تعاملي ( ورود تجربيات آموزشي كشورهاي مختلف ) و آموزشي نويافته بودند كه متاسفانه اين روند در دهه 60 و 70 دچار نوعي شعارزدگي عوام فريبانه شد به طوري كه غرب ستيزي مصداقي از استقلال طلبي شده بود و اين پروسه كه در نظام آموزشي آزمايشي اشتباه است لطمات زيادي را به مراكز آموزشي ( همچنين در حوزه معماري) وارد كرد و از اين برهه زماني جايگاه معماري و معمار در عرصه هاي مختلف چون سياسي ، اجتماعي و از همه مهم تر فرهنگي به انحطاط رفت و در كلامي ساده معماري مستعمره اي شد براي جولان افراد ناآگاه و گاه آگاه چون متخصصين در زير شاخه هاي عمران .

اما خوشبختانه در ده سال گذشته اين جايگاه در بحران هويت مسيري تازه پيدا كرده و همچنين شاهد دوقلو شدن هيئت هاي علمي دانشگاه هايي در ايران همچون دانشگاه تهران – هنر – سوره – دانشكده هاي آزاد چابهار ، كيش ، شهركرد و ... بوده ايم كه اميد است به جاي رشد قارچ گونه ظرفيت هاي معماري در دانشگاه هاي غير مرتبط اين سير تكاملي در دانشكده هاي معماري با سابقه ، در ساير استان ها هم سرايت كند و ظرفيت هاي علمي و پذيرشي ،  روز افزون تر شود . اما لازمه اين پيشرفت تنها با رسيدن به نظام جامع عملكردي در حوزه معماري است كه از ديدگاه نگارنده بدين شرح مي باشد.

 

مقدمه ايي در اين باب

 

در نگاهي ژرف به تجربه هاي آموزشي آكادميك معماري ايران در نيم قرن اخير از قول دكتر هادي نديمي  ))  مجموعه آموزش دانشگاهي معماري ما موفق به نقد و ارزيابي هم جانبه و آگاهانه خويش نگرديده است و ما را با اين حقيقت تلخ مواجه ميكند كه در زمينه ي راه و روش تربيت معماران آينده هيچ گاه تجربيات خويش را تدوين نكرده و امكان انتقال آن را به يكديگر فراهم نكرده ايم. )) 1  و اين سرگرداني نيز باعث قسمتي از دل مشغولي هاي جامعه معماري امروز  يعني بحران هويت شده است كه اميد است اين كمبود ، غني شود . با نگاهي به وضع موجود مي توان ديافت كه آموزش معماري در كيفيت دروس  ( ارتباطات ) ، محتوي و روش ها نياز به بازنگري دوباره است كه علاوه بر اين نماي دروني ، وجه بيروني يعني جايگاه فرهنگي اين رشته در ميان داوطلبان ورود به دانشگاه و موقعيت فارغ التحصيلان به بازنگري مجددي نيازمند است كه راه حل پيشنهادي نگارنده بدين مضموم است .

 

راهكارهاي برون رفت از بحران نظام آموزش معماري

 

Ø      تدوين نظام آموزش واحد توسط كارگروه هاي مشترك علمي ، داخلي و خارجي .

 

Ø      ايجاد كميته هاي تحقيق در وزارت علوم براي بررسي اين چارت آموزشي در هر 2 سال با توجه به پيشرفت روزمره اين فن در جهان و تغيير آن در صورت نياز.

Ø      احياي مدارس هنر و معماري كه يگانه پذيرش علاقه مندان معماري باشد .

Ø      اختصاص دادن بودجه هايي با هدف توليد برنامه هاي رسانه ايي براي آشنايي جامعه با جايگاه معماري و معمار در جهان امروز .

 

وايجاد هيئت هاي انتخابي 3 نفره (كاربلد) از هيئت هاي علمي دانشگاه مربوطه براي استخدام اساتيد در بخش نيمه وقت و خصوصي

 

اما آنچه كه در بالا گفته شد نياز به صرف زمان و اراده و استمرار دلسوزانه است كه پيشنهاد مي شود براي قدم اول دستگاه هاي دولتي و NGO  ها مرتبط  ، با برگزاري همايش هايي و سمينار هايي به كسب داده هاي پژوهشگران با موضوع " نقد نظام آموزش معماري و راهكار هاي پيشنهادي " بتوانند با منابع مختلف بدست آمده موفق به تشكيل يك اتاق فكر مناسب شوند.

 

شيوه انتخاب علاقه مند معماري در نظام آموزشي

 

با توجه به قسمت اول اين نوشتار و مطالب مطرح شده دربالا متاسفانه نحوه انتخاب دانش آموز و دانشجو معماري در مقاطع مختلف نيز دچار مشكلات عديده اي است كه سر انجامي چون سردي و  بي حوصلگي بعضا دانشجويان به اصطلاح معماري ( كه البته مشخص نيست به جبر زمانه وارد اين رشته شده اند يا خيالبافي هاي مدرك پرستانه ) و همچنين خروجي هاي نا موفق از دوران تحصيل دارد كه پيشنهاد نويسنده با توجه به مباحث مطرح شده براي گزينش دانشجو بدين شرح است :

 

ابتدا علاقه مندان بايد توسط هنرستان يا مدارس هنر و معماري جذب شوند و دانش آموز در دوره 3 ساله يا مقدمات اين هنر و فن آشنا شود و سپس در در يك آزمون هماهنگ كشوري ( كنكور ويژه معماري) كه سوالها توسط همان كار گروهاي تحقيقي با توجه به آموزش هاي دوره متوسطه تنظيم شده است دانش آموز سنجيده شود و پس از كسب حد نصاب طراز ها ، دانشكده ها ي پذيرفته شده موظف به برگزاري يك مصاحبه حضوري از داوطلب در رابطه با انگيزه داوطلب در انتخاب اين رشته و ... شود كه بتوان افراد علاقه مند واقعي را در دوره پيش دانشگاهي گرد هم آورد و در طول ترم اول گذار دانش آموز به دانشجو به درستي انجام شود و از ترم دوم وارد يك چرخه هماهنگ و علمي شود.

 

 نقد وجه دروني نظام آموزش معماري

 

((هر كار طراحي كه از معماران صاحب حرفه توليد ميشود وابسته به ميزان دريافت هايي است كه كارگاه آموزشي بدان نايل شده اند.))  2   اين نظريه مصداق درستي است براي نقد روش هاي آموزش معماري كه در وجه دروني ( محتوا و روش ها ) به دو دسته ي دروس نظري و كارگاهي تقسيم مي شود. برنامه ي 163 واحدي درسي آموزشي كه نيمي از آن را دروس كارگاهي تشكيل مي دهد نشان دهنده محور اصلي دروس يا به اصطلاح ديگر پاي بست ايجاد همان پرورش ذهن خلاقه است ؛ اما آيا در عمل اين تكيه گاه بسترمناسب و آسيب ناپذيري براي دانشجويان است !؟ آيا دروس نظري در نظام كنوني آن پل ارتباطي مناسب را برقرار ساخته است ؟ آيا دروس نظري همچون واحدهاي منفرد مانند درس هاي عمومي عمل نمي كنند ؟ آيا نبايد درس هاي نظري 2 جزء مهم – فرهنگ ساز و اطلاع رسان – در محتواي خود داشته باشند ؟  و آيا ...

 

با توجه به طرح سوال هايي اينچنين و ديگر پرسش هاي مطرح شده از طرف دلسوزان، 2پيشنهاد براي رفع اين مشكل داده ميشود:

 

Ø      تقسيم دو سوم زمان هاي آموزش دانشكده هاي معماري به دروس كارگاهي به طوري كه بتوان از ترم دوم به بعد پروژه درسي مشخصي را دانشجو آغاز كند و تا ترم چهارم پروسه هاي مختلف همچون اصول طراحي معماري ، مطالعات گسترده تكنيك هاي طراحي ، مسائل سازه ايي و ... بر روي اين پروژه به طور نسبتا كامل طي كند كه بتواند نتيجه ي مشخص و مطلوبي را در اين زمينه كسب كند و به مانند كارگاههاي 5 ساعتي نباشد كه استاد و شاگرد شايد تنها 2 ساعت به صورت پراكنده طراحي پروژه را كركسيون كنند و در نهايت دانشجو در طول 1 ترمشايد بتواند درك صحيح از پلان عملكردي و حجم بنا داشته باشد و در ترم دوم بدون توجه به كمبود هاي گذشته موضوع طراحي ديگري را آغاز كند . 

 

Ø      استفاده از روش هاي متنوع آموزشي و وسايل كمك آموزشي ؛ به طوري كه اكنون تنها روش قالب و رايج در كلاس ها  روش سخنراني است 3  كه همچنين با شيوه تدريس استاد در ايجاد تشنگي و طلب ،  و تكيه بر تلاش و توان دانشجو فرآيند پژوهشي – همايشي را در دستور كار خود قرار دهند كه تلاشي خواهد بود در كاربردي شدن محتواي درس هاي نظري در  آتليه هاي معماري .

 

خلاصه و نتيجه

 

با توجه به بخش اول اين مقاله و مباحث مطرح شده در سه بخش ديگر ( كه نگارنده معترف است كه نكات ظريف و پراهميت ديگري ناگفته مانده است ) مي توان دريافت اين نظام آموزشي بدون شناخت از دانشجو معماري نمي تواند تاثيرات مطلوبي در پرورش ذهن خلاقه ي دوستدار معماري داشته باشد و اين اميد واهي كه اكثر اين سيل عظيم ورودي هاي شاخه عمران به خصوص معماري ، متخصصين با هويتي شوند كه بتوانند سيماي شهري من و شما را به اوج خود نزديك كند در خيال مسئولين باطل و به بن بست رسيده خواهد بود.

 

                                                                                                                                                   محمد موسويان

 

ارجاعات

 

1- مدخلي بر روش ها آموزش معماري در كتاب كلك دوست - انتشارات سازمان فرهنگي هنري شهرداري اصفهان- 1386

 

2 -  (Goldschmidt – G ; 1974 , le Idee Attualiin Pedagogia Roma , citta Nuova Editrice (

 

3- روانشناختي پرورش  -  علي اكبر سيف – انتشارات آگاه – 1368