مسجد جامع اردستان:

گنبد و ایوان آن مربوط به شیوه رازی است ، بر روی بنای شبستانی ساخته شده است . در تزئینات آجری آن نهایت دقت و ظرافت به کار رفته است . ستونهای شبستان آن ابتدا به صورت مربع بوده و سپس هشت ضلعی شده است .

http://flickr.com/photos/sadeghkhan

 

رباط شرف  ( شیوه رازی ) :

 

این بنا در موقعیتی نزدیک سرخس در شاه راه بغداد به مروه و پیش از آن در سر راه مداین به مروه بوده ، یعنی دقیقاً در محلی که نیاز به ساخت یک رباط احساس می شود ، قرار گرفته است .

 

بانی این بنا را مادر سلطان سنجق سلجوقی می دانند و تاریخ آن مربوط به اوائل قرن ششم هجری است .

 

طرح و نقشه بنا شامل دو حیاط چهار ایوانی است که هر دو در یک زمان ساخته شده اند ، ولی معماری حیاط دوم  بهتر است . احتمالاً دو خانه خصوصی نیز در طرفین ایوان انتهایی ساخته شده است .

 

این بنا تنها یک ورودی داشته که شامل یک سردر زیبا و دو اتاق در طرفین آن و یک ایوان ورودی می شود که به وسیله دالان هایی به حیاط اول می رود .

 

به طور کلی محور اصیلی بنا از جنوب شرقی به شمال غربی است و بنا با توجه به قبله ساخته شده است که دارای سه محور است .

 

به علت تنوع زیاد آجر ، رباط شرف را می توان موزه کار با آجر دانست .

 

آجرهای گوناگونی که در این بنا به کار رفته ، به پنج گروه تقسیم می شود :

 

1.نحوه چیدمان آجری آن

2 فرم های آجری

3. طرح های هندسی ( گره سازی )

4. کتیبه آجری

5. آجرهای تراشدار

 

پوشش های مورد استفاده از نوع طاق آهنگ¹ است .

 

یکی از کارهای ویژه در این بنا تأمین آب آن است ، که به دلیل دور افتاده بودن محل و عدم دسترسی به قنات ، تأمین آن مشکل بوده است .در این محل اصلاً آبروی گذر ندارد ، بنابراین باید آب خوردن از آب باران تأمین شود .

 

لذا در این بنا پشت بام را شیب داده و ناودان های شره ای را به طرف حیاط قرار داده اند و در زیر ناودان ها لگنچه های سطلی گذاشته بودند که از مجرای آن ها آب باران به آب انبار رباط هدایت می شده و به این ترتیب آب سالیانه آنها از آب باران پشت بام ها تأمین می شده است .